خلاصه‌ای جامع از پژوهشی درباره سرمایه‌گذاری در سلامت زنان

این پژوهش به بررسی یکی از حوزه‌های کمتر شناخته‌شده اما بسیار مهم در سرمایه‌گذاری‌های مالی می‌پردازد: شرکت‌هایی که در زمینه سلامت زنان فعالیت می‌کنند. با وجود آنکه شواهد روزافزونی درباره ارزش اقتصادی و اجتماعی سرمایه‌گذاری در سلامت زنان وجود دارد، این بخش همچنان در مقایسه با پتانسیل واقعی خود با کمبود شدید منابع مالی مواجه است. هدف اصلی این تحقیق، ارائه یک چارچوب داده‌محور برای ارزیابی و اندازه‌گیری عملکرد مالی شرکت‌های بورسی فعال در حوزه مراقبت‌های بهداشتی زنان است. به بیان ساده، پژوهشگر به دنبال آن بوده که نشان دهد آیا سرمایه‌گذاری در این حوزه می‌تواند هم بازده مالی قابل‌قبولی داشته باشد و هم به بهبود عدالت در سلامت زنان کمک کند. این پرسش از آنجا اهمیت می‌یابد که historically، سلامت زنان اغلب به حوزه‌های محدود بارداری و باروری تقلیل یافته و بسیاری از بیماری‌های غیرباروری که زنان را به شکلی نامتناسب تحت تأثیر قرار می‌دهند، مانند بیماری‌های قلبی‌عروقی، اختلالات خودایمنی، پوکی استخوان و مشکلات سلامت روان، کمتر مطالعه و سرمایه‌گذاری شده‌اند. این پژوهش با تکیه بر داده‌های واقعی بازارهای مالی و روش‌های پیشرفته تحلیل داده، تلاش می‌کند تصویری روشن‌تر از فرصت‌ها و چالش‌های این حوزه ارائه دهد.

برای دستیابی به این هدف، پژوهشگر یک شاخص مالی نوآورانه طراحی کرده است که شرکت‌های فعال در حوزه سلامت زنان را بر اساس معیارهای مختلف مدیریتی و زیرساختی شناسایی و دسته‌بندی می‌کند. این شاخص نه تنها جنبه‌های مالی سنتی مانند ارزش بازار، رشد درآمد و هزینه‌های تحقیق و توسعه را در نظر می‌گیرد، بلکه معیارهای زیست‌محیطی، اجتماعی و حاکمیتی (ESG) را نیز شامل می‌شود. به طور خاص، داده‌های مربوط به نمره مدیریت توسعه سرمایه انسانی و نمره دسترسی به مراقبت‌های بهداشتی از پایگاه داده MSCI استخراج شده‌اند. این دو معیار نشان می‌دهند که یک شرکت تا چه حد در توسعه نیروی کار خود و بهبود دسترسی به خدمات بهداشتی، به ویژه در مناطق کم‌درآمد، مؤثر بوده است. علاوه بر این، داده‌های مربوط به حضور زنان در هیئت مدیره و مدیران ارشد نیز از منابع معتبر مانند پایگاه‌های داده WRDS و پرونده‌های نظارتی SEC گردآوری شده‌اند. نکته قابل توجه آن است که طبقه‌بندی‌های صنعتی متعارف مانند استاندارد طبقه‌بندی صنایع جهانی (GICS) قادر به تفکیک دقیق فعالیت‌های مرتبط با سلامت زنان نیستند و این پژوهش تلاش کرده تا این خلأ را پر کند. شاخص ساخته‌شده در این پژوهش می‌تواند به عنوان ابزاری بنیادین برای تحلیل عملکرد سرمایه‌گذاری‌های سلامت زنان و ارزیابی نقش آن‌ها در پرتفوی‌های متنوع به کار رود.

یکی از نوآوری‌های کلیدی این تحقیق، استفاده از روش‌های یادگیری ماشین بدون نظارت، به‌ویژه دو الگوریتم خوشه‌بندی KMeans و Spectral Clustering، برای شناسایی شرکت‌هایی با پروفایل‌های مالی و ESG مشابه است. این روش‌ها به پژوهشگر امکان داده‌اند تا ساختارهای پنهانی را کشف کند که در طبقه‌بندی‌های سنتی صنعتی نادیده گرفته می‌شوند. به عبارت دیگر، به جای تکیه بر برچسب‌های از پیش تعیین‌شده صنعتی، الگوریتم‌ها خودشان شرکت‌ها را بر اساس شباهت‌های واقعی در داده‌ها گروه‌بندی می‌کنند. الگوریتم KMeans داده‌ها را به گونه‌ای به خوشه‌های مجزا تقسیم می‌کند که فاصله نقاط درون هر خوشه از مرکز آن حداقل شود، در حالی که Spectral Clustering از ساختار گراف شباهت و مقادیر ویژه ماتریس مجاورت برای کشف گروه‌هایی با اشکال پیچیده‌تر و غیرکروی استفاده می‌کند. این رویکرد می‌تواند به سرمایه‌گذاران کمک کند تا فرصت‌هایی را شناسایی کنند که در تحلیل‌های متعارف پنهان می‌مانند. برای مثال، خوشه‌بندی شرکت‌ها نشان داد که برخی از آن‌ها به دلیل داشتن درصد بالای زنان در هیئت مدیره یا تیم مدیریت اجرایی، پروفایل متمایزی دارند که در طبقه‌بندی‌های صنعتی معمول دیده نمی‌شود. همچنین، شرکت‌های نوپا و کوچک‌تر فعال در نوآوری سلامت زنان در خوشه‌ای جداگانه قرار گرفتند که نشان‌دهنده پتانسیل رشد بالای آن‌هاست.

پژوهشگر همچنین از روش t-SNE، یک تکنیک کاهش ابعاد غیرخطی، برای مصورسازی فضای چندبعدی ویژگی‌ها و نتایج خوشه‌بندی استفاده کرده است. این روش به ویژه در حوزه‌های محاسباتی رایج است، اما کاربرد آن در تحلیل‌های مالی و سرمایه‌گذاری موضوعی محدود بوده است. t-SNE با تبدیل روابط پیچیده چندبعدی به یک فضای دوبعدی، به سرمایه‌گذاران امکان می‌دهد تا الگوهای پنهان و گروه‌بندی‌های ساختاری را که طبقه‌بندی‌های سنتی نادیده می‌گیرند، بهتر درک کنند. این ابزار تصویری، تصمیم‌گیری دقیق‌تر در سرمایه‌گذاری با لنز جنسیتی را پشتیبانی می‌کند. در این پژوهش، t-SNE نشان داد که شرکت‌های حوزه سلامت زنان در پنج خوشه متمایز قرار می‌گیرند: دسته اول شامل شرکت‌های کوچک‌تر با اهداف ESG مشخص، دسته دوم شامل شرکت‌هایی با مالکیت یا رهبری زنان، دسته سوم شامل غول‌های داروسازی چندملیتی، دسته چهارم شامل شرکت‌هایی با حضور قوی زنان در مدیریت ارشد، و دسته پنجم شامل شرکت‌های تخصصی نوآور در سلامت زنان. این خوشه‌بندی به سرمایه‌گذاران کمک می‌کند تا بر اساس اهداف مالی و اجتماعی خود، پرتفوی مناسب‌تری بسازند.

برای ارزیابی عملکرد مالی این سرمایه‌گذاری‌ها، پژوهشگر دو نوع پرتفوی شاخص ساخته است: یکی با وزن‌دهی مساوی و دیگری با وزن‌دهی بر اساس ارزش بازار. سپس عملکرد این پرتفوی‌ها را در یک استراتژی خرید و نگهداری بلندمدت با شاخص S&P 500 به عنوان معیار مقایسه کرده است. نتایج نشان می‌دهد که پرتفوی وزن‌دهی‌شده بر اساس ارزش بازار، بازدهی هموارتر و پایدارتری داشته و در طول دوره ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۴ نه تنها از S&P 500 پیشی گرفته، بلکه در برابر شوک‌های سیستمی مانند بحران کووید-۱۹ نیز مقاوم‌تر بوده است. این مقاومت ناشی از تمرکز پرتفوی بر شرکت‌های بزرگ و تثبیت‌شده‌ای مانند جانسون‌اند‌جانسون، مرک و گیلیاد است که جریان‌های درآمدی متنوع و ترازنامه‌های قوی دارند. در مقابل، پرتفوی با وزن‌دهی مساوی نوسانات بیشتری داشته اما در دوره‌های رونق نوآوری، بازدهی بالاتری را تجربه کرده است. این پرتفوی به دلیل حضور پررنگ‌تر شرکت‌های کوچک و متوسط، در برابر شوک‌های نقدینگی و تغییرات مقرراتی حساس‌تر است، اما در عوض، در دوره‌های رشد بازارهای نوآورانه، سود بیشتری نصیب سرمایه‌گذار می‌کند.

تحلیل نسبت شارپ، که معیاری برای سنجش بازده تعدیل‌شده بر اساس ریسک است، نشان می‌دهد که هر دو پرتفوی در بسیاری از سال‌ها عملکردی قابل مقایسه یا حتی بهتر از S&P 500 داشته‌اند. پرتفوی وزن‌دهی‌شده بر اساس ارزش بازار با میانگین نسبت شارپ حدود ۱.۰۲، پروفایل جذابی برای سرمایه‌گذاران نهادی یا محافظه‌کار ارائه می‌دهد. این پرتفوی تنها در یک سال (۲۰۱۶) نسبت شارپ منفی داشته و در بقیه سال‌ها عملکردی مثبت و پایدار از خود نشان داده است. پرتفوی وزن‌دهی مساوی نیز با میانگین حدود ۰.۷۲، برای سرمایه‌گذاران با تحمل ریسک بالاتر و افق سرمایه‌گذاری بلندمدت‌تر جذابیت دارد. این پرتفوی در سال‌های ۲۰۱۳ و ۲۰۱۷ تا ۲۰۱۹ قوی‌ترین عملکرد را داشته، اما در سال‌های ۲۰۱۵، ۲۰۱۸ و ۲۰۲۲ به دلیل فشارهای اقتصادی و نقدینگی، نسبت شارپ منفی را تجربه کرده است. تحلیل بتای CAPM نیز نشان می‌دهد که هر دو پرتفوی به طور میانگین حساسیت کمتری به نوسانات بازار نسبت به S&P 500 دارند، که این امر در دوره‌های پرنوسان بازار یک مزیت محسوب می‌شود. بتای پرتفوی وزن‌دهی مساوی به طور میانگین حدود ۰.۸۰ و بتای پرتفوی وزن‌دهی‌شده بر اساس ارزش بازار از حدود ۱.۲ در سال ۲۰۱۳ به زیر ۰.۲ در سال ۲۰۲۴ کاهش یافته است، که نشان‌دهنده کاهش تدریجی ریسک سیستماتیک این پرتفوی است.

در نهایت، این پژوهش نتیجه می‌گیرد که سرمایه‌گذاری در حوزه سلامت زنان نه تنها از نظر مالی قابل توجیه است، بلکه می‌تواند به عنوان یک استراتژی سرمایه‌گذاری موضوعی با لنز جنسیتی، هم بازدهی رقابتی ایجاد کند و هم به پیشبرد عدالت در مراقبت‌های بهداشتی کمک کند. هرچند آلفای هر دو پرتفوی منفی است، اما این یافته نباید به عنوان شکست استراتژی تفسیر شود. آلفای منفی نشان می‌دهد که بازدهی پرتفوی نسبت به سطح ریسک بازار کمتر از انتظار مدل CAPM بوده است، اما این مدل تنها بتا را به عنوان عامل تعیین‌کننده بازده در نظر می‌گیرد و عواملی مانند نوآوری بخشی، تغییرات جمعیتی و پویایی‌های مقرراتی را نادیده می‌گیرد. از این رو، سرمایه‌گذاری در سلامت زنان می‌تواند به عنوان یک استراتژی بلندمدت با پتانسیل رشد بالا و مزایای اجتماعی قابل توجه در نظر گرفته شود. پژوهشگر پیشنهاد می‌کند که تحقیقات آینده می‌توانند با افزودن داده‌های بیشتر، مانند روندهای مقرراتی، نتایج کارآزمایی‌های بالینی و تحلیل احساسات بازار، گسترش دامنه جغرافیایی به بازارهای بین‌المللی و استفاده از روش‌های پیشرفته‌تر یادگیری ماشین مانند autoencoderها و یادگیری خودنظارتی، دقت و تعمیم‌پذیری این یافته‌ها را بهبود بخشند. این مطالعه چارچوبی مقیاس‌پذیر برای ساخت شاخص‌های موضوعی و طبقه‌بندی شرکت‌ها در بخش سلامت زنان ارائه می‌دهد که می‌تواند مورد استفاده سرمایه‌گذاران، سیاست‌گذاران و پژوهشگران قرار گیرد و گامی مهم در جهت پیوند ارزش اجتماعی با عملکرد بازار محسوب شود.

سرمایه‌گذاری در سلامت زنان: فرصتی یک تریلیون دلاری که نادیده گرفته شده است

تصور کنید یک بازار وجود دارد که پتانسیل رشد آن سالانه یک تریلیون دلار به اقتصاد جهانی اضافه می‌کند، اما سرمایه‌گذاری در آن به شکل عجیبی پایین است. این دقیقاً وضعیت حوزه سلامت زنان است. در حالی که نیمی از جمعیت جهان را زنان تشکیل می‌دهند، تنها کسری از بودجه تحقیقات پزشکی و سرمایه‌گذاری‌های مالی به نیازهای بهداشتی خاص آن‌ها اختصاص می‌یابد. این شکاف نه فقط یک بی‌عدالتی اجتماعی، بلکه یک فرصت اقتصادی بزرگ است که بسیاری از سرمایه‌گذاران از آن غافل مانده‌اند. یک پژوهش جدید به بررسی این پرسش پرداخته که آیا سرمایه‌گذاری در شرکت‌های فعال در حوزه سلامت زنان می‌تواند هم بازده مالی قابل‌قبولی داشته باشد و هم به بهبود عدالت بهداشتی کمک کند.

چرا سلامت زنان یک فرصت سرمایه‌گذاری پنهان است؟

تحقیقات نشان می‌دهد که اگر شکاف بهداشتی بین زنان و مردان بسته شود، می‌تواند سالانه یک تریلیون دلار به تولید ناخالص داخلی جهانی اضافه کند. این رقم فقط یک عدد خیالی نیست؛ مؤسسه مکینزی در گزارش خود تخمین زده که این افزایش از طریق مشارکت بیشتر زنان در نیروی کار، بهبود بهره‌وری و کاهش هزینه‌های درمانی محقق می‌شود. با این حال، سرمایه‌گذاری در این حوزه به شدت کم است. برای مثال، بیماری‌های زنان و مادران در مقایسه با سرطان‌های خاص زنان، بودجه تحقیقاتی بسیار کمتری دریافت می‌کنند، حتی وقتی بار بیماری مشابه است. این عدم تعادل نشان می‌دهد که بازار در تخصیص منابع خود دچار ناکارآمدی جدی است.

نکته جالب اینجاست که بخش خصوصی و فناوری‌های نوظهور مانند «فم‌تک» (FemTech) در حال پر کردن این شکاف هستند. فم‌تک شامل اپلیکیشن‌های ردیابی قاعدگی و باروری، دستگاه‌های تشخیصی و درمانی خاص زنان می‌شود. بازار این فناوری‌ها پیش‌بینی شده که تا سال ۲۰۲۵ به حدود ۴.۸ تریلیون دلار برسد. این رشد سریع نشان می‌دهد که تقاضا برای راه‌حل‌های بهداشتی زنان وجود دارد، اما هنوز در چارچوب‌های تحلیل مالی سنتی جایگاه مناسبی پیدا نکرده است.

روش‌های هوشمندانه برای شناسایی شرکت‌های برتر

پژوهشگران برای حل این مشکل، یک شاخص مالی اختصاصی برای شرکت‌های بورسی فعال در سلامت زنان ساخته‌اند. آن‌ها از داده‌های مالی سنتی مانند ارزش بازار، رشد درآمد و هزینه تحقیق و توسعه استفاده کرده‌اند، اما چیز مهم‌تر، ترکیب این داده‌ها با معیارهای زیست‌محیطی، اجتماعی و حاکمیتی (ESG) است. دو معیار کلیدی که از پایگاه داده MSCI استخراج شده‌اند عبارتند از: نمره مدیریت توسعه سرمایه انسانی و نمره دسترسی به مراقبت‌های بهداشتی. شرکت‌هایی که در این معیارها نمره بالای ۷ از ۱۰ گرفته‌اند، به عنوان رهبران بخش شناخته می‌شوند.

اما نوآوری اصلی این پژوهش، استفاده از الگوریتم‌های یادگیری ماشین بدون نظارت برای خوشه‌بندی شرکت‌هاست. دو الگوریتم KMeans و Spectral Clustering به پژوهشگران اجازه داده‌اند تا شرکت‌هایی با پروفایل‌های مالی و ESG مشابه را شناسایی کنند، بدون اینکه به برچسب‌های صنعتی از پیش تعیین‌شده وابسته باشند. نتیجه شگفت‌انگیز بوده است: شرکت‌ها در پنج خوشه متمایز قرار گرفته‌اند که شامل شرکت‌های کوچک با اهداف ESG مشخص، شرکت‌های با رهبری زنان، غول‌های داروسازی، شرکت‌های با حضور قوی زنان در مدیریت ارشد و شرکت‌های تخصصی نوآور در سلامت زنان می‌شود. این خوشه‌بندی نشان می‌دهد که طبقه‌بندی‌های سنتی صنعتی بسیاری از تفاوت‌های مهم را نادیده می‌گیرند.

برای درک بهتر این خوشه‌ها، پژوهشگران از روش t-SNE استفاده کرده‌اند که داده‌های چندبعدی را به فضای دوبعدی تبدیل می‌کند تا الگوهای پنهان قابل مشاهده شوند. این روش به ویژه در تحلیل‌های مالی موضوعی کاربرد محدودی داشته و این پژوهش یکی از اولین تلاش‌ها برای استفاده از آن در سرمایه‌گذاری با لنز جنسیتی است.

آیا سرمایه‌گذاری در سلامت زنان سودآور است؟

پاسخ کوتاه این است: بله، اما با شرایط خاص. پژوهشگران دو نوع پرتفوی ساخته‌اند: یکی با وزن‌دهی مساوی و دیگری با وزن‌دهی بر اساس ارزش بازار. سپس عملکرد آن‌ها را در یک استراتژی خرید و نگهداری بلندمدت از سال ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۴ با شاخص S&P 500 مقایسه کرده‌اند. نتایج نشان می‌دهد که پرتفوی وزن‌دهی‌شده بر اساس ارزش بازار، بازدهی هموارتر و پایدارتری داشته و نه تنها از S&P 500 پیشی گرفته، بلکه در برابر شوک‌های سیستمی مانند بحران کووید-۱۹ نیز مقاوم‌تر بوده است. این مقاومت ناشی از تمرکز بر شرکت‌های بزرگ و تثبیت‌شده‌ای مانند جانسون‌اند‌جانسون، مرک و گیلیاد است.

در مقابل، پرتفوی با وزن‌دهی مساوی نوسانات بیشتری داشته اما در دوره‌های رونق نوآوری، بازدهی بالاتری را تجربه کرده است. نسبت شارپ، که معیاری برای سنجش بازده تعدیل‌شده بر اساس ریسک است، برای پرتفوی وزن‌دهی‌شده بر اساس ارزش بازار به طور میانگین حدود ۱.۰۲ و برای پرتفوی وزن‌دهی مساوی حدود ۰.۷۲ بوده است. هر دو این اعداد بالاتر از آستانه قابل قبول ۰.۵ هستند و نشان می‌دهند که سرمایه‌گذاران در ازای ریسک اضافی، پاداش مناسبی دریافت کرده‌اند.

«بازدهی پرتفوی سلامت زنان نه تنها با بازار عمومی رقابت می‌کند، بلکه در برخی دوره‌ها از آن پیشی می‌گیرد. این یافته نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاری با اهداف اجتماعی لزوماً به معنای فدا کردن بازده مالی نیست.»

تحلیل بتای CAPM نیز نشان می‌دهد که هر دو پرتفوی به طور میانگین حساسیت کمتری به نوسانات بازار نسبت به S&P 500 دارند. بتای پرتفوی وزن‌دهی مساوی حدود ۰.۸۰ و بتای پرتفوی وزن‌دهی‌شده بر اساس ارزش بازار از حدود ۱.۲ در سال ۲۰۱۳ به زیر ۰.۲ در سال ۲۰۲۴ کاهش یافته است. این کاهش بتا نشان‌دهنده کاهش تدریجی ریسک سیستماتیک این پرتفوی است و آن را برای سرمایه‌گذاران محافظه‌کار جذاب‌تر می‌کند.

چرا این موضوع مهم است؟

این پژوهش فقط یک تحلیل مالی نیست؛ یک دعوت به بازنگری در نحوه تخصیص سرمایه است. سلامت زنان برای دهه‌ها به عنوان یک حوزه حاشیه‌ای در نظر گرفته می‌شد، اما داده‌ها نشان می‌دهند که این بخش هم از نظر مالی و هم از نظر اجتماعی پتانسیل عظیمی دارد. سرمایه‌گذاری در این حوزه می‌تواند به کاهش نابرابری‌های بهداشتی کمک کند و در همان زمان، بازدهی رقابتی برای سرمایه‌گذاران ایجاد کند. این یک موقعیت نادر است که در آن سود مالی و ارزش اجتماعی در یک راستا قرار می‌گیرند.

پژوهشگران پیشنهاد می‌کنند که تحقیقات آینده باید داده‌های بیشتری مانند روندهای مقرراتی، نتایج کارآزمایی‌های بالینی و تحلیل احساسات بازار را در نظر بگیرند. همچنین گسترش دامنه جغرافیایی به بازارهای بین‌المللی می‌تواند فرصت‌های جدیدی را آشکار کند. استفاده از روش‌های پیشرفته‌تر یادگیری ماشین مانند autoencoderها و یادگیری خودنظارتی نیز می‌تواند دقت خوشه‌بندی و پیش‌بینی را بهبود بخشد.

در نهایت، این پژوهش چارچوبی مقیاس‌پذیر برای ساخت شاخص‌های موضوعی و طبقه‌بندی شرکت‌ها در بخش سلامت زنان ارائه می‌دهد. این چارچوب می‌تواند توسط سرمایه‌گذاران، سیاست‌گذاران و پژوهشگران برای تصمیم‌گیری‌های آگاهانه‌تر مورد استفاده قرار گیرد. اگر شما هم به دنبال سرمایه‌گذاری هستید که هم سودآور باشد و هم به بهبود جهان کمک کند، حوزه سلامت زنان یکی از جذاب‌ترین گزینه‌هایی است که ممکن است تا به حال نادیده گرفته باشید.